ج - گويا تشبيه « ذرّيه » به « ذر » كه در بعضى از روايات آمده به منظور فهماندن كثرت ذرّيه است ، نه خردى آنها و اينكه از كوچكى حجم به اندازه ذرّ بودند ، و از آنجا كه اين تعبير در روايات بسيار مكرر وارد شده از اين‌رو اين نشأت را « عالم ذرّ » ناميده‌اند . « 1 » س 686 - از قرار معلوم ابى بصير از امام صادق عليه السّلام در ذيل جملهء « أَ لَسْتُ بِرَبِّكُمْ » پرسشى نموده و آن حضرت نيز پاسخ فرمودند ، اين پرسش و پاسخ چه بود ؟ ( بحث روايتى ) ج - در تفسير عياشى « 2 » از ابى بصير از امام صادق عليه السّلام روايت شده كه در ذيل جملهء « أَ لَسْتُ بِرَبِّكُمْ » از آن جناب پرسيد آيا اين كلام را به زبان‌هاى خود ادا كردند ؛ فرمود : آرى ، و هم با دل‌هاى خود گفتند . ابى بصير مىگويد : پرسيدم در آن روز اين ذرات كجا بودند ؟ فرمود : آن روز خداوند در آن ذرّات كارى كرد و آن ذرات عكس العملى نشان دادند همان جوابشان بود . مؤلّف [ علّامه رحمه اللّه ] : جواب امام عليه السّلام كه فرمود : « آرى به زبان‌ها و هم با دلهايشان » مبنى بر اين است كه وجود ذرات در آن روز طورى بوده كه اگر به دنيا منتقل مىشدند همان نحوه وجودشان جواب زبانى و دنيايى مىشد ليكن در آن عالم زبان و دل يكى بوده و از اين‌رو امام عليه السّلام فرمود : « آرى و با دلهايشان » و با اين تعبير جواب زبانى را تصديق كرده و جواب با دل‌ها را اضافه كرده است . سپس از آنجايى كه در ذهن راوى بوده كه اين داستان در دنيا و نشأت طبيعت واقع شده ، و بعضى از روايات داستان اخراج ذريه از صلب آدم و مكان وقوع

--> ( 1 ) . الميزان ؛ ج 8 ، ص 422 . ( 2 ) . تفسير عياشى ، ج 2 ، ص 40 ، ح 110 .